भारतीय उपशास्त्रीय संगीत

भारतीय उपशास्त्रीय संगीत

भारतीय अभिजात संगीताचा अजून एक महत्वाचा घटक म्हणजे उपशास्त्रीय संगीत. मागील लेखांमध्ये म्हटल्याप्रमाणे शास्त्रीय संगीत म्हटलं की “ख्याल”, “धृपद”, हे गानप्रकार डोळ्यासमोर येतात. उपशास्त्रीय गानप्रकारांकडे वळण्याअगोदर वरील शास्त्रीय संगीताच्या प्रकारांची थोडक्यात ओळख करून देते. “ख्याल” म्हणजे उर्दू भाषेत विचार. तर “ख्याला”द्वारे गायक, गायल्या जाणाऱ्या रागावर केलाला विचार सविस्तररित्या मांडू शकतो. ते सगळे विचार “आलाप”, “बोलआलाप”, आणि “ख्यालाच्या” उत्तरार्धात “तानांद्वारे” मांडले जातात. “ख्यालाही” आधी “धृपद” अस्तित्वात होते. “धृपादाचा” उगम वैदिक मंत्रांमध्ये आणि नाद योगावर आधारलेला आहे. १९सव्या आणि २०साव्या शतकात “धृपद” गायकी अस्तित्वात ठेवण्याची महत्वाची कामगिरी डागर बंधू (नसीर मुइनुद्दिन डागर आणि नसिर अमीनुद्दीन डागर) ह्यांनी केली.

पूर्ण लेख ऐका- 

लेखन व निवेदन - वर्षा हळबे

About the Author

साहित्यसंस्कृती